k
. Zbudowany konstrukt „Rola lekarza rodzinnego” może stanowić
podstawę do dalszych kroków badawczych dotyczących codziennej pracy lekarza
rodzinnego. Może ułatwić znalezienie lepszych rozwiązań w wymiarze
prakseologicznym. Przybliżenie psychologicznych aspektów pracy lekarza
rodzinnego może stać się również pomocnym narzędziem w procesie edukacji
studentów medycyny i selekcji kandydatów do zawodu. Abstract: Family
doctors activity belongs to the most important fields of health system
especially within primary care medical support. Aim. The purpose of this
research was to construct a measurement devise called “Family Doctor Role Taking”
and then to find out the correlation between a factor “sense of efficacy” and
age and place of practice. Material and methods. 127 family doctors from
all over Poland were examined by means of a special research questionnaire.
Statistical research was done with the help of a factor analysis packed in
program STATISTICA 5,1D, in Polish version. Results. The three-level,
hierarchical structure of “Family Doctor Role Taking” was constructed, which was
empirically verified. On the highest level of generality, defined as level A,
there were four factors: “interpersonal decentration”, “sense of efficacy”,
“strong ego” and “empathy”. The factor “sense of efficacy” derived from the
following notions (level B): “positive self-assessment”, “trust in oneself”,
“ability to solve conflicts” and “sense of doing performance”. The above
categories were heterogeneous in relation to the theories that created the
lowest level of generality, labeled with C. 73 positions which had homogeneous
character and whose content reflected a heuristic dimension of the family
doctor’s work were built on this level. Here there was no correlation, measured
by Pearson’s ratio, between “sense of efficacy” and independent variables: age
and workplace. Conclusions. The family doctor’s sense of efficacy is
based on heuristic way of problem solving strategies in everyday work. Age and
place of practice do not distinguish the examined group of doctors.
Problem komunikacji i współpracy w praktyce lekarza rodzinnego
A doctor–patient communication and compliance in family practice
Krzysztof Buczkowski, Ewa Ignaczak, Sławomir Czachowski, Katarzyna Klucz, Marcin Ziółkowski, Sławomir Jeka
Katedra i Zakład Lekarza Rodzinnego Collegium Medium im. L.
Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
Dr n. med. Krzysztof Buczkowski – p.o. kierownika
Lek. Ewa Ignaczak – asystent
Dr n. med. Sławomir Czachowski – adiunkt
Lek. Katarzyna Klucz – asystent Zakład Pielęgniarstwa Psychiatrycznego Collegium
Medicum im. L. Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
Dr hab. n. med. Marcin Ziółkowski – kierownik NZOZ „Nasz Lekarz” w Toruniu
Dr n. med. Sławomir Jeka – dyrektor
Słowa kluczowe: komunikacja, przestrzeganie zaleceń lekarskich,
podstawowa opieka zdrowotna, lekarz rodzinny, profilaktyka
Key words: communication, compliance, primary care, family doctor,
prevention
Streszczenie: Problem komunikacji i współpracy w procesie leczenia pomiędzy lekarzem i pacjentem zajmuje szczególne miejsce w podstawowej opiece zdrowotnej. Cel. Celem pracy było uzyskanie od pacjentów praktyk lekarzy rodzinnych informacji na temat rozumienia przez nich słów lekarza, wiedzy, jaką posiadają na temat swojego stanu zdrowia, stosowania się do zaleceń lekarskich oraz gotowości do podjęcia przez nich działań profilaktycznych. Materiał i metoda. Badanie przeprowadzono w praktykach lekarzy rodzinnych w Bydgoszczy i Toruniu w 2001 i 2002 r. za pomocą specjalnie przygotowanego kwestionariusza. Wzięło w nim udział łącznie 707 losowo wybranych, pełnoletnich pacjentów. Wyniki. W 2001 r. 96% badanych, a w 2002 r. 91% uważało, że lekarz mówi w sposób dla nich zrozumiały. Informację o stanie swojego zdrowia jako pełną oceniło 90% ankietowanych w 2001 r. i 83% w 2002 r. Najlepiej oceniały komunikację lekarz–pacjent osoby w wieku 35-65 lat, z wyższym lub średnim wykształceniem, kobiety oraz osoby stanu wolnego. Większość badanych deklarowała, że przyjmuje leki zgodnie z zaleceniami lekarza. Najczęściej leki zgodnie z zaleceniami lekarza przyjmowały osoby z wyższym wykształceniem. Większość ankietowanych przyznała, że stosuje się do zaleceń lekarskich innych niż przyjmowanie leków – było to 91% badanych w 2001 r. i 89% w 2002 r. Gotowość do wzięcia udziału w badaniach profilaktycznych deklarowało 84% pacjentów w 2001 r. i 79% w 2002 r. Chęć uczestnictwa w szkoleniach z promocji zdrowia wyraziło 61% osób w 2001 r. i 59% w 2002 r., a w dodatkowych szczepieniach odpowiednio: 75% i 70%. Wnioski. Większość pacjentów praktyk lekarzy rodzinnych dobrze oceniała komunikację lekarz–pacjent, deklarowała także, że stosuje się do zaleceń lekarskich i wyrażała chęć uczestnictwa w badaniach profilaktycznych, szkoleniach z promocji zdrowia i dodatkowych szczepieniach. Abstract: There is a special place for communication between a patient and a physician and compliance in family practice. Aim. The aim of this study was to obtain patients’ opinions about understanding doctors’ language, knowledge about their health, compliance and willingness to undertake some preventive measures. Materials and methods. The randomly selected sample of 707 adult patients was interviewed in family practices in Bydgoszcz and Toruń in two consecutive years 2001 and 2002. The answers to a specially prepared questionnaire were analysed. Results. There were 96% of patients in 2001 and 91% in 2002 who considered doctors’ language as comprehensible. Almost 89% of them in 2001 and almost 83% in 2002 estimated their knowledge about the state of their health as entire. A doctor–patient communication was appreciated especially by people in the age of 35 to 65, better educated, women and single persons. The majority declared taking medicines according to doctors’ recommendation. 84% of people in 2001 and 79% in 2002 declared the willingness to take part in preventive examination. In 2001 61% and in 2002 59% were interested in health promotion training and respectively 75% and 70% in non-obligatory vaccination. Conclusion. The majority of patients estimated doctor–patient communication as good, declared respect of doctors’ recommendation and willingness to undertake some preventive activities.
Badania jakościowe w opiece zdrowotnej – nowe wyzwania dla
badaczy
Qualitative research in health care – new challenges for researchers
Ludmiła Marcinowicz, Ryszard Grębowski
Zakład Medycyny Rodzinnej i Pielęgniarstwa Środowiskowego,
Akademia Medyczna w Białymstoku
Dr n. med. Ludmiła Marcinowicz – adiunkt Wyższa Szkoła Administracji Publicznej
w Białymstoku Dr n. med. Ryszard Grębowski – adiunkt